25 Ocak
2008İmanın altıncı şartı kadere inanmaktır. (Kader ve kaza meselesi zor anlaşıldığından kolay kavrayabilmek için, önce insandaki irade-i cüz’iyye’yi izah edelim.)
İrade-i Cüz’iyye
İrade-i Cüz’iyye: Cenab-ı Hakk’ın kuluna verdiği mahdut bir salahiyet ve tercih hakkıdır. Fakat ehemmiyeti pek büyüktür. Zira insan, iradesini hayra sarf ederse Mevla hayrı, şerre sarf ederse şerri yaratır. Bu itibarla insan, Cenneti de, Cehennemi de bu irade ile kazanır. Evet, Halık (Yaratıcı) yalnız Cenab-ı Hakk’tır. O dilemezse, o yaratmazsa hiç bir şey olmaz. Şu kadar ki, kul kasib yani isteyip çalışan, Mevla ise Halik yani yaratandır. İnsanda verilen irade-i cüzz’iyye otomobilin direksiyonu gibidir. İnsan direksiyonu ne tarafa çevirirse otomobil o tarafa gider. Bu sebeble, isayan içinde olan bir kimse “Ben ne yapayım Allah böyle dilemiş, böyle yaratmış” deyip mesuliyeti üzerinden atıp sıyrılamaz. Evet, Allah dilemiştir ama, kulun iradesi ve çalışması bu yolda olduğu için dilemiştir. Zaten kulda, böyle bir irade-i cüz’iyye yani tercih hakkı olmasaydı, Cenab-ı Hakk kuluna zorla bir günahı yaptırıp, sonra da cezalandırmaktan münezzehtir.
Kader
Kader, proğramı Sübhanidir; (Ezelden ebede kadar hayır ve şer iyi kötü meydana gelecek bütün hadisler hakkında Cenab-ı Hakk’ın kendi ilmi icabı bilip takdir buyurmasıdır.)
Kaza
Kaza, Cenab-ı Hakk’ın ezelde takdir buyurduğu hadiselerin, zamanı gelince ilim ve iradesine uygun olarak meydana gelmesidir.
Rızık Meselesi
Rızık, Allahü Teala’nın, hayat sahiplerine gıdalanmaları için verdiği ve onların da yediği şeylerdir. Lakin insan kendi öz iradesi ile rızkını helal veya haram yollardan kendisi seçer ve Allahü Teala da o yoldan verir. İşte bunun için, rızkını helalden talep etmeyip haram yiyenler irade ve ihtiyarlarını kötüye kullandıklarından kendileri mesuldürler.
Tevekkül
Tevekkül maksada erişmek için, maddi ve manevi sebeplerin hepsini yerine getirdikten sonra, neticesini Allah’dan beklemektir. Kişi şayet beklediğine ulaşamazsa, üzülmemeli; “Hakkımda belki bu daha hayırlıdır.” diyerek, kaderine razı olmalıdır. Çünkü, Kur’an-ı Kerim’de Cenab-ı Hakk, “Siz birşeyi seversiniz, onun için çalışır ve onu elde etmek istersiniz, fakat bilmezsiniz ki, onun sonunda sizin için şer vardır. Yine siz birşeyi sevmezsiniz, hoşunuza gitmez ve istemezsiniz, fakat bilmezsiniz ki, sizin için onun sonunda hayır vardır.” buyuruyor.
Erzurum’lu İbrahim Hakkı’dan Bir ŞiirAçılır bahtımız bir gün hemen battıkça batmaz ya
Sebepler halk eder Halik, kerem babın kapatmaz ya.
Benim Hakk’a münacatım değildir rızk için haşa
Hüda Rezzak-ı alemdir rızıksız kul yaratmaz ya.
Erzurum’lu İbrahim Hakkı